Η Έρημος

ΕΡΗΜΟΣ

Έρημος καλείται ένα οικοσύστημα το οποίο δέχεται πολύ λίγες βροχοπτώσεις και στο οποίο επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες και ξηρό κλίμα. Οι έρημοι καταλαμβάνουν το ένα τρίτο της εδαφικής επιφάνειας της Γης. Αποτελούνται συχνά από αμμώδη και πετρώδη εδάφη και συνήθως δεν κατοικούνται για αυτό άλλωστε ονομάζονται κι έτσι.

 

 

Βέβαια υπάρχουν και οι ψυχρές έρημοι οι οποίες καλύπτονται συνήθως από πάγο. Η μεγαλύτερη ψυχρή έρημος του κόσμου είναι η Ανταρκτική ενώ η μεγαλύτερη θερμή έρημος είναι η Σαχάρα.

Οι μακρές περίοδοι ξηρασίας στην έρημο σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες στη διάρκεια της ημέρας και τις χαμηλές τις νύχτες δεν ευνοούν την ανάπτυξη πλούσιας βλάστησης. Τα φυτά που συναντάμε στις ερήμους είναι κυρίως κάποια αλόφυτα, παχύφυτα (κάκτοι) και μερικά ετήσια μικρά φυτά που αναπαράγονται στη σύντομη περίοδο του έτους που υπάρχει διαθέσιμο νερό. Στις περιόδους ανομβρίας τα φυτά ξεκουράζονται. Ανάμεσα στις προσαρμογές των φυτών της ερήμου στην ξηρασία είναι η φυλλόπτωση, ο σχηματισμός μικρών και παχύδερμων φύλλων και το εκτεταμένο ριζικό σύστημα στο οποίο αποθηκεύονται σημαντικές ποσότητες νερού όταν αυτό είναι διαθέσιμο. Για να προστατευθούν επίσης από τα φυτοφάγα ζώα χρησιμοποιούν διάφορους άλλους μηχανισμούς όπως αγκάθια ή τοξικούς χυμούς. Με την παραμικρή βροχή η ανάπτυξη συντελείται σχετικά γρήγορα. Τα φυτά ανθίζουν, καρποφορούν και οι σπόροι διασπείρονται με τον αέρα ή με τα ζώα. Πολλά φυτικά είδη όπως οι περισσότερες αγαύες και αλόες για να αυξήσουν τις πιθανότητες επιβίωσης πολλαπλασιάζονται αγενώς, χωρίς δηλαδή να χρησιμοποιούν σπόρους για την αναπαραγωγή τους, αλλά τμήματα του μητρικού φυτού.

Αντιπροσωπευτικά ζωικά είδη της ερήμου είναι η μεγάλη αντιλόπη, άφθονα τρωκτικά που ζουν σε τρύπες μέσα στο έδαφος, πτηνά όπως η στρουθοκάμηλος και διάφορα είδη εντόμων. Τα ζώα της ερήμου επίσης, έχουν αναπτύξει πολυάριθμες προσαρμογές όπως η μείωση της εφίδρωσης, η περιορισμένη κατανάλωση νερού, κατανάλωση τροφών μεγάλης περιεκτικότητας σε νερό, αποφυγή της έκθεσης τους στον ήλιο – ανάπτυξη νυκτόβιας δραστηριότητας και άλλες προκειμένου κι αυτά να επιβιώσουν.

 

ΟΑΣΗ

 

Όαση στο Λιβυκό τμήμα της ερήμου Σαχάρα

Η όαση είναι μια γόνιμη εδαφική έκταση μέσα στην έρημο. Εξαιτίας της γονιμότητας του εδάφους της και της παρουσίας νερού, καθίσταται κατάλληλος τόπος για ανθρώπινη εγκατάσταση. Συχνά οι οάσεις είναι γραμμικές.

Ο εφοδιασμός της όασης με νερό μπορεί να γίνεται από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα, από τον οποίο το νερό αναβλύζει στην επιφάνεια, ενώ άλλες φορές το νερό αντλείται από πηγάδια. Συχνά το νερό δεν αναβλύζει στην επιφάνεια αλλά η παρουσία του γίνεται φανερή από την ύπαρξη φυτών που κατορθώνουν να απορροφούν το νερό μέσω των ριζικών συστημάτων τους. Τα φυτά που συναντάμε εκεί αν και είναι ανθεκτικά στην ξηρασία δεν ανέχονται πάντα τον καλοκαιρινό ήλιο, αντιθέτως εκτιμούν λίγη σκιά. Οι φοίνικες ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των διαφορετικών φυτικών ειδών που συνθέτουν την όαση. Είναι τα πιο ψηλά φυτά της όασης προσφέρουν μια ελαφριά σκιά και προστασία στην χαμηλότερη βλάστηση.

Φωτογραφίες από το θεματικό πάρκο της ‘Εκθεσης.

 

   

Οι μαθητές επεξεργάζονται τα φυτά της ερήμου.

  

Ελίνα Κατσίκα

Γεωπόνος Γ.Π.Α. – Αρχ. Τοπίου MSc